Contact  |

Wie krijgt hulp?

Aantal unieke kinderen en jongeren die jeugdhulp krijgen (2019)

Jeugdhulp kan het verschil betekenen voor veel kinderen en jongeren.

Eigen aan het landschap is dat er veel diverse vormen van hulp en ondersteuning zijn die ook gecombineerd kunnen worden; van een laagdrempelig consult, over begeleiding tot gespecialiseerd verblijf. Ook zijn er diverse instanties en sectoren betrokken.

Voor dezelfde jongere lopen soms diverse vormen van ondersteuning (in verschillende sectoren), waardoor cijfers niet altijd opgeteld kunnen worden.

Onderstaande grafiek belicht het aantal unieke jongeren per sector. De grootste sectoren zijn de voorzieningen van het Vlaams agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) en de voorzieningen jeugdhulp van Opgroeien (het vroegere Jongerenwelzijn, inclusief pleegzorg) met respectievelijk 24.612 en 21.519 unieke bereikte kinderen en jongeren, zowel bij de rechtstreeks toegankelijke (RTJ) als de niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ).
Andere sectoren die jongeren met een hupvraag opvangen en begeleiden zijn de centra algemeen welzijnswerk (CAW), de kinder- en jongerenteams van de centra geestelijke gezondheidszorg (CGG), de vertrouwenscentra kindermishandeling (VK) en de centra voor kinderzorg- en gezinsondersteuning (CKG). Tenslotte valt op dat het aantal jongeren in een gesloten jeugdinstelling (bij de gemeenschapsinstellingen (GI) van Opgroeien) relatief beperkt is: 1.197 unieke jongeren. Daar gaat het om jongeren waarvan de jeugdrechter een gesloten opvang als allerlaatste optie nodig acht omwille van een delict of een heel moeilijke thuissituatie.

(Noot: beweeg met je cursor over de balkjes om de exacte waarden weer te geven)

Aantal kinderen en jongeren bereikt per sector, 2019

CLB en lokale teams Kind en Gezin 2017-2019

Er zijn natuurlijk veel partners waarmee de sectoren uit de jeugdhulp samenwerken. Vaak spelen deze partners (van het jeugdwerk, scholen over huisartsen tot bijv. Huizen van het kind) een cruciale rol in het preventief werken, het snel detecteren van mogelijke problemen en het doorverwijzen naar de juiste dienst bij kinderen, jongeren en hun gezinnen.

We belichten hier twee belangrijke spelers: de CLB's (functie onthaal) en de lokale teams van Kind en Gezin Opgroeien die de preventieve gezinsondersteuning (PGO) op zich nemen.

Het CLB onthaalt iedere vraag door de leerling, ouder of schoolteam naar jeugdhulp, dus ook niet-schoolgerelateerde vragen. Voor het schooljaar 2018-2019 gaat het om 226.498 kinderen en jongeren. Dit grote getal weerspiegelt de cruciale rol die de CLB's spelen bij het snel en vroegtijdig opvangen en signaleren van mogelijke problemen. In vergelijking met vorige jaren zien we wel een daling. Dat is een trend die al enkele schooljaren wordt vastgesteld. De CLB's geven zelf in hun jaarverslag wel aan dat het gemiddeld aantal interventies per leerling schooljaar na schooljaar toeneemt. Die evolutie bevestigt volgens de CLB's dat de zorgzwaarte jaar na jaar toeneemt.

Het CLB onthaalt niet alleen vragen op de klassieke manier (nl. face to face) maar zet ook in op online hulpverlening en dit via de CLBch@t, waar leerlingen en hun ouders op een laagdrempelige en anonieme manier een vraag kunnen stellen aan het CLB. In het schooljaar 2018-2019 werden zo 5.465 gesprekken gevoerd, wat een toename is van 25 % tegenover '17-'18. 

De lokale teams van Kind en Gezin bieden van bij de geboorte tot een kind naar school gaat een preventief en ondersteunend programma aan. Het aanbod is op maat van elk gezin én geïntegreerd. Dit wil zeggen dat de verschillende domeinen waarin Kind en Gezin een opdracht heeft (Groeipakket, kinderopvang, preventieve gezinsondersteuning, adoptie) als één geheel bij de ouder terechtkomen, en bovendien op een gepast moment in het dienstverlenend traject.

In totaal is bij 207.485 unieke kinderen gebruik gemaakt van de dienstverlening van Kind en Gezin in 2019. Dit cijfer is in vergelijking met de voorbije jaren ongeveer hetzelfde.

CLB (onthaal) en lokale teams Kind en Gezin (PGO)

Evoluties sectoren jeugdhulp (2017-2019)

Bekijken we de evoluties binnen de sectoren van de jeugdhulp dan valt op dat de voorzieningen jeugdhulp Opgroeien (inclusief pleegzorg) steeds meer kinderen en jongeren bereiken. Tussen 2017 en 2019 is er een aanzienlijke stijging met 9,7 procent. Ook het VAPH bereikte in 2019 meer kinderen en jongeren in vergelijking met 2018, een stijging met 3 procent. Die twee sectoren kenden de afgelopen jaren ook een uitbreiding in capaciteit. De daling voor de sector CGG loopt parallel met de cijfers voor volwassenen.

Noot: de cijfers voor het VAPH en de CAW's zijn voor het jaar 2017 zijn niet beschikbaar wegens een andere registratiemethode op dat moment en dus niet vergelijkbaar met latere cijfers.

Aantal unieke kinderen en jongeren in jeugdhulp (2017-2019)

Aantal unieke kinderen en jongeren per geslacht (2019)

De sectoren zijn hier gerangschikt volgens aandeel jongens. De grafiek is opgemaakt in procenten. Alle sectoren, ongeacht hun capaciteit, zijn op 100 procent gezet. Er zijn opvallend meer jongens dan meisjes in de gesloten jeugdinstellingen (GI), maar ook iets meer jongens dan meisjes in begeleiding bij het CGG. Bij het CAW zien we dan weer meer meisjes dan jongens. In de meeste sectoren worden er meer jongens dan meisjes begeleid.

(noot: het CKG houdt geen gegevens per geslacht bij)

Unieke kinderen en jongeren per geslacht, procenten

Aantal unieke kinderen en jongeren per leeftijd (2019)

De jeugdhulp is er voor kinderen en jongeren van 0 tot 25 jaar. Onderstaande grafiek geeft verhoudingsgewijs per sector de verdeling aan per leeftijd. Hoe jonger, hoe meer de sector links gerangschikt staat. De grafiek is opgemaakt in procenten. Alle sectoren, ongeacht hun capaciteit, zijn op 100 procent gezet.
Alle sectoren en hulpvormen richten zich tot alle leeftijden, behalve de CKG's die er net zijn voor de doelgroep voor jonge kinderen. Een jongere kan ook pas in een (gesloten) gemeenschapsinstelling (GI) geplaatst worden vanaf de leeftijd van 12 jaar, daar is de overgrote meerderheid (80 procent) tussen de 15 en 17 jaar. Opvallend: 40 procent van het aantal unieke kinderen en jongeren die de CAW's bereikt is 18 plus. Die centra spelen een belangrijke rol in het begeleiden van jongvolwassenen (met onder meer hun deelwerking JAC).

Verhouding aantal kinderen en jongeren naar leeftijd, procenten

Bronnen:

Onderwijs: jaarverslag CLB, VAPH: geïntegreerde registratietool, VZ Jeugdhulp Opgroeien: BINC, CKG: Registratiesysteem CKG’s, VK: Registratiesysteem VK’s, CGG: Beleidsinformatie Zorg en Gezondheid, CAW: We-dossier, GI: DOMINO